|
Wybór ogrzewania.
Najpierw przez kilkanaście lat przerabiało się kotłownie
na gaz i olej opałowy. Obecnie paliwa stałe znowu wracają
do łask, bo choć gaz i olej zapewniają bezobsługową
pracę urządzeń grzewczych, to kosztują więcej niż
węgiel czy drewno. A co równie ważne, współczesna
kotłownia na paliwa stałe już nie musi być
najbrzydszym miejscem w domu - może być czysta i nowoczesna
niemal tak jak te na gaz czy olej. Trzeba tylko wybrać właściwy
rodzaj paliwa i dobrać odpowiedni kocioł.
Jakie paliwo
Od właściwego doboru paliwa zależy o wiele więcej, niż
mogłoby się wydawać. Przede wszystkim dlatego, że
jedne paliwa można spalać w kotłach z automatycznymi
podajnikami, a inne nie. Ponadto jedne magazynuje się łatwiej,
drugie trudniej, z jednych ilość odpadów - czyli popiołu
- jest bardzo mała, a z innych - znaczna. Bardzo ważne jest i
to, że producenci kotłów na paliwa stałe dostosowują
urządzenia właśnie do jednego, konkretnego rodzaju paliwa.
|
|
Wprawdzie zastąpienie go innym jest
możliwe, ale zmniejsza sprawność kotła o kilka, a
czasem nawet kilkanaście procent, a przy tym zwiększa emisję
szkodliwych związków do atmosfery.
Dlatego planując ogrzewanie budynku kotłem na paliwo stałe,
należy najpierw określić, jakie to ma być paliwo;
patrz: Tabela - zawarte w niej informacje pomogą nam m.in. w
odpowiedzi na następujące pytania:
Ile czasu możemy
poświęcić na obsługę kotła i przygotowanie
paliwa?
Ile możemy
wydać na paliwo?
Gdzie możemy
je składować?
Ile będzie
nas kosztował wywóz pozostałości po spalaniu,
czyli popiołu i żużla?
Czy w naszej
miejscowości nie ma przepisów zakazujących montażu
kotłów na wybrane paliwa?
Wybieramy kocioł
Po wybraniu paliwa trzeba zdecydować się na kocioł, ale
uwaga - nie jest to takie łatwe jak kiedyś. Wybór kotłów
na paliwa stałe jest bardzo bogaty - począwszy od urządzeń
najprostszych i najtańszych, aż po takie z automatycznym załadunkiem
paliwa i elektronicznym regulatorem, który dostosowuje wydajność
kotła do rzeczywistego zapotrzebowania na ciepło.
A oto grupy, spośród których trzeba będzie
wybierać urządzenie.
Kotły
komorowe - inaczej nazywane kotłami z systemem górnego
spalania. Są to proste urządzenia, w których komora
spalania stanowi najczęściej jedną całość
z komorą zasypową. Taka budowa sprawia, że jednocześnie
spala się cała ilość załadowanego do kotła
paliwa. Dlatego kotły te nie osiągają zbyt wysokiej
sprawności, choć bywają wyposażane w urządzenia
regulujące proces spalania, takie jak mechaniczno-cieczowy
regulator ciągu sterujący uchyłem klapy dostępu
powietrza, czy nawet nowocześniejsze regulatory elektroniczne
sterujące wentylatorem nadmuchu powietrza i pompą obiegową. Wadą
tych urządzeń jest kłopotliwa obsługa - wymagają
codziennego rozpalania, usuwania co kilka dni popiołu, dokładania
paliwa co najmniej raz dziennie oraz przynajmniej raz w tygodniu
czyszczenia wymiennika i kanałów spalinowych z sadzy i złogów
smoły. Zaletą kotłów komorowych jest bez wątpienia
przystępna cena.
Kotły
zasypowe - inaczej nazywane kotłami z systemem dolnego spalania.
Komory zasypowa i spalania są w tych kotłach rozdzielone, co
umożliwia stopniowe spalanie paliwa; zsypuje się je z
zasobnika w miarę wypalania się na ruszcie. Dzięki temu
kotłami tymi znacznie łatwiej sterować, wyższa jest
ich sprawność i dokładniejsze spalanie, emitują więc
mniej zanieczyszczeń do atmosfery, a po spalaniu zostaje w nich
mniej popiołu. Do kotłów zasypowych najlepiej nadaje się
węgiel kamienny sortymentu groszek. W dobrze dobranym kotle
jednorazowy zasyp paliwa może wystarczyć nawet na 15 godzin.
Za wygodę trzeba jednak zapłacić, dlatego kotły
zasypowe są droższe od komorowych.
Kotły
automatyczne - z podajnikiem paliwa. Są urządzeniami o wiele
bardziej efektywnymi energetycznie oraz mniej szkodliwymi dla środowiska
od typów omówionych wcześniej. Ze względu na
precyzyjne mechanizmy dozowania paliwa oraz powietrza do spalania
wymagają jednak stosowania ściśle określonych przez
producentów rodzajów paliw. Najczęściej są
to: węgiel kamienny sortymentu eko-groszek lub pelety, czyli
granulat produkowany z odpadów drzewnych prasowanych pod wysokim
ciśnieniem. Paliwa te wsypuje się do ustawionego obok kotła
zasobnika, z którego za pomocą podajnika są
transportowane do zamontowanego w kotle specjalnego palnika retortowego.
Zasobniki są na tyle duże, że zmagazynowana w nich ilość
paliwa wystarcza na minimum 4-5 dni bezobsługowej pracy kotła.
Kotły
zgazowujące. Wykorzystany jest w nich proces suchej destylacji
drewna, podczas którego powstaje gaz drzewny będący głównym
paliwem dla kotła. Kotły zazwyczaj składają się
z dwóch komór: górnej - zgazowującej - i
dolnej, gdzie odbywa się spalanie. Pomiędzy komorami znajduje
się dysza, przez którą gaz z górnej komory
przedostaje się do komory spalania. W kotłach najwyższej
klasy dysza i komora stanowią jedną całość i są
wykonane z ceramiki odpornej na wysoką temperaturę. Ze
względu na możliwość dosyć precyzyjnego
sterowania spalaniem gazu komfort regulacji pracy kotła można
porównać z kotłami gazowymi lub olejowymi, dlatego też
kotły zgazowujące są standardowo wyposażane w
nowoczesne regulatory z możliwością podłączenia
regulatora pokojowego i sterownią temperatury wody w połączonym
z kotłem zasobniku ciepłej wody użytkowej. Trzeba jednak
pamiętać, że kotły te wymagają użycia
odpowiednio przygotowanego paliwa - spalane w nich drewno nie może
mieć wilgotności większej niż 20%.
Pomieszczenie na kocioł
Zgodnie z obowiązującymi przepisami nie można umieszczać
kotłów na paliwo stałe w pomieszczeniach przeznaczonych
na pobyt ludzi (ani stały, ani czasowy). Potrzebne jest wydzielone
pomieszczenie techniczne o wysokości nie mniejszej niż 2,2 m
(dopuszcza się wysokość 1,9 m w istniejących
budynkach), w którym możliwe jest spełnienie następujących
warunków:
wykonanie wystającego
5 cm ponad poziom podłogi fundamentu, na którym stanie kocioł;
wykonanie kratki
ściekowej w podłodze;
wykonanie w całym
pomieszczeniu podłogi z materiałów niepalnych, a jeśli
to niemożliwe, obicie jej w miejscu, gdzie stanie kocioł,
blachą stalową grubości 0,7 mm - tak by sięgała
0,5 m od krawędzi kotła;
zamontowanie
sztucznego oświetlenia (dobrze, jeśli w pomieszczeniu kotłowni
może być również oświetlenie naturalne);
zapewnienie
swobodnego dostępu do kotła umożliwiającego jego
czyszczenie i konserwację, a w tym celu - zachowanie minimalnych
odległości kotła od ścian:
- 0,7 m od tyłu,
- 1,0 m z boków,
- 2,0 m od przodu kotła do przeciwległej ściany;
wykonanie wentylacji grawitacyjnej składającej się z następujących
elementów:
- nawiewu zapewniającego stały dopływ powietrza do
spalania bezpośrednio z zewnątrz budynku przez otwór o
przekroju min. 200 cm kw. umieszczony na wysokości do 1 m nad podłogą,
- wywiewu przez oddzielny kanał wentylacyjny o przekroju minimum 14×14
cm, z wlotem umiejscowionym pod sufitem i wylotem wyprowadzonym ponad
dach.
Ponadto jeśli w kotłowni ma się znajdować skład
paliwa, to odległość między nim a kotłem nie
powinna wynosić mniej niż 40 cm (niektórzy producenci
kotłów zalecają nawet 100 cm).
Instalacja grzewcza
Kiedyś do kotłów na paliwa stałe wykonywało
się tylko instalacje grzewcze typu otwartego z obiegiem
grawitacyjnym. Obecnie możliwości jest więcej.
Instalacja otwarta czy zamknięta. Zgodnie z obowiązującymi
przepisami (rozporządzenie ministra infrastruktury z 12 kwietnia
2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać
budynki i ich usytuowanie) kotły na paliwa stałe mogą
pracować wyłącznie w instalacji typu otwartego. Taka
instalacja jest zabezpieczona przed nadmiernym wzrostem ciśnienia,
które mogłoby doprowadzić do jej uszkodzenia - otwartym
naczyniem przelewowym zamontowanym powyżej najwyższego punktu
instalacji (zazwyczaj najwyżej położonego grzejnika).
Takie rozwiązanie pociąga jednak za sobą konkretne
ograniczenia. Po pierwsze, woda ma stały kontakt z powietrzem, co
przyspiesza proces korozji grzejników. Po drugie, czasem trudno
znaleźć miejsce na naczynie przelewowe. Po trzecie, utrudnione
jest zastosowanie - jako wspomagającego urządzenia grzewczego
- kotła gazowego (większość wiszących kotłów
gazowych może pracować wyłącznie w instalacjach typu
zamkniętego).
Z tego względu często stosuje się rozwiązanie
polegające na podzieleniu instalacji centralnego ogrzewania na
instalację typu otwartego, w której znajduje się kocioł,
oraz instalację typu zamkniętego z grzejnikami. W takiej
podzielonej instalacji naczynie przelewowe może się znajdować
bezpośrednio w pomieszczeniu kotłowni; tamże można
umieścić naczynie przeponowe zabezpieczające instalację
typu zamkniętego.
Obydwie instalacje łączy się ze sobą przez zbiornik
buforowy o pojemności minimum 500 litrów lub dodatkowy
wymiennik ciepła. Wymiennik jest znacznie tańszy, ale wypełnia
tylko jedno zadanie - przekazuje ciepło z jednego układu do
drugiego. Zbiornik ma tę dodatkową zaletę, że
magazynuje ciepło i jeśli ma wewnętrzny zasobnik,
zapewnia dostarczanie ciepłej wody.
Obieg grawitacyjny czy wymuszony. Kotły na paliwa stałe mogą
pracować w instalacjach z grawitacyjnym obiegiem czynnika
grzewczego, czyli takich, w których woda krąży
samoistnie - gorąca jest lżejsza, więc płynie ku górze,
a cięższa, schłodzona, spływa w dół.
Zaletą takiej instalacji jest to, że może działać
bez zasilania energią elektryczną. Ale ma też wiele wad,
jak choćby tę, że można w niej stosować tylko
grzejniki zasilane z boku, co wymaga wykonania instalacji c.o. w sposób
tradycyjny (z pionami i gałązkami). Inną wadą jest
konieczność umieszczania kotła poniżej ogrzewanych
pomieszczeń, co w praktyce oznacza konieczność zbudowania
piwnicy lub przynajmniej wykonania posadzki w kotłowni około
60 cm poniżej poziomu podłóg w pozostałych
pomieszczeniach. Takich wad nie mają instalacje z obiegiem wody
wymuszonym za pomocą pompy, dlatego łączenie kotłów
na paliwa stałe z układami pompowymi staje się już
standardem.
Ile to kosztuje
Kotły
komorowe: od 1700 zł.
Kotły
zasypowe: od 2800 zł.
Kotły z
podajnikiem: od 6300 zł.
Kotły
zgazowujące: od 5500 zł.
Zbiornik buforowy (500 l):
bez zasobnika
c.w.u. ok. 600 EURO,
z zasobnikiem 100
l. - ok. 690 EURO.
Wymiennik ciepła: ok. 2000 zł.
Zawór mieszający (z ręczną regulacją): ok. 50
EURO.
|